محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1610
مرآة البلدان ( فارسى )
به غروب مانده قايق همايون در كنار منكوده ايستاده از قايق به درشكه نقل و تشريففرماى شهر رشت گرديدند . روز بيست و هفتم علما و اعيان دارالمرز را به عواطف و خلاع ملوكانه قرين اختصاص و مباهات فرمودند و انعامات شايسته به سادات و طلاب دادند . روز بيست و هشتم به قصر ناصريه تشريففرما شده تا وقت عصر آن نواحى به مقدم مبارك مزين بود . روز بيست و نهم به تفرج اصطخر عينك كه در نيم فرسنگى شهر و در طرف شمال و سر راه فومن و طولم واقع است تشريففرما گرديدند . روز سلخ ذيقعده كه روز آخر توقف موكب مسعود به رشت بود ، تمام اعيان و عمال گيلان و مأمورين متوقف آن سامان به خلاع همايون و عواطف خسروانه سربلند شدند و كارگزاران دول متحابه مقيم رشت را نيز به خلاع فاخره و اشياء نفيسه قرين مفاخرت فرمودند و مقرر شد جناب مؤتمن الملك وزير امور خارجه و حكمران گيلان چند روزى در گيلان توقف نموده مهام اين ولايت را چنان كه بايد در حيز انتظام گذارد . روز غرهء شهر ذيحجه باليمن و السعاده از شهر دارالمرز انتهاض فرموده تشريففرماى امامزاده هاشم شدند . روز دوم دراين محل اطراق شد . روز سيم رستمآباد مضرب خيام با احتشام گرديد . روز چهارم به حرزه ويل نزول اجلال فرمودند . روز پنجم كنار پل لوشان به مقدم مبارك مزين شد . آقا خان - مظفر الدوله و علينقى خان سرتيپ كه از خمسه به زيارت خاكپاى فرقدسا آمده بودند دراين منزل به تقبيل ركاب اعلى فايز گرديدند . روز ششم بالاى گردنهء خرزان منزلگاه اردوى معلى گشت . روز هفتم به منزل آقا بابا و روز هشتم به ظاهر قزوين شرف ورود ارزانى فرمودند . روز نهم در قزوين اطراق شد و علما و اعيان و شاهزادگان اين بلد به عواطف و خلاع مباركه درجهء اختصاص يافتند .